Bratki (Viola x wittrockiana) – zalecenia uprawne

Bratki są jednymi z ważniejszych roślin rabatowych stosowanych do obsadzania parków, ogrodów, balkonów i cmentarzy. Prace hodowlane z bratkami prowadzone są od ponad 150 lat. Ich celem jest otrzymanie odmian odpornych na działanie bardzo niskich temperatur, zwartych, o wczesnym kwitnieniu, w bogatej gamie kolorów i o bardzo dużych kwiatach.

Obecny asortyment bratka jest bardzo bogaty i zawiera odmiany ustalone jak i heterozyjne, do uprawy pod osłonami lub w gruncie, o zróżnicowanej wielkości i typów kwiatów, do uprawy wiosennej, jesiennej lub całorocznej.

Grupy odmianowe:

Colossus F1 – Grupa o wyjątkowo dużych kwiatach do uprawy późno letniej – wczesno-jesiennej. Możliwa jest również uprawa wiosenna

Delta F1 – wielkokwiatowa grupa do uprawy na kwitnienie wczesnowiosenne i jesienne

Rocky F1 – miniaturowy bratek o pokroju wzniesionym do uprawy wiosennej i jesiennej

Endurio F1– miniaturowy bratek o pędach półprzewieszających się do uprawy wczesnowiosennej i jesiennej

Patiola F1–      miniaturowy bratek o dużych kwiatach i wzniesionym pokroju do uprawy wiosennej i jesiennej cechujący się wyraźnym zapachem

Terminy siewu

Typ uprawy Siew Doniczkowanie Kwitnienie
Uprawa w temp. >0°C 15-30/08 1-15/10 Początek – połowa marca
Uprawa bez ogrzewania 1-15/08 1-30/09 Połowa marca – początek kwietnia

Siew

Optymalna temperatura siewu wynosi 15 -18 °C. Powyżej 20 °C mogą pojawić się problemy z kiełkowaniem. Odmiany heterozyjne są bardziej odporne na wysokie temperatury niż odmiany ustalone. Różnice mogą wystąpić również w poszczególnych kolorach. Podłoże do siewu powinno zawierać niewielką ilość nawozu (do 0,8 kg/m3). Nasiona można wysiać do skrzynek lub tac wielokomorowych. W przypadku odmian ustalonych w jednym otworze umieszcza się 3-5 nasion. Dla odmian heterozyjnych wystarczy jedno nasiono. Nasiona należy przykryć cienką warstwą podłoża (lub wermikulitu) i umieścić w chłodnym miejscu. Bardzo ważna jest stała wilgotność – najlepiej zastosować przykrycie skrzynek folią. Nawet chwilowe przesuszenie nasion powoduje, że tracą one zdolność kiełkowania na zawsze. Nasiona kiełkują 7-10 dni. Bratki we wczesnym stadium rozwoju (na etapie siewki) są bardzo wrażliwe na infekcje grzybowe. Należy stosować profilaktyczne podlewanie mieszaniną Previcur+Topsin zaraz po siewie.

Doniczkowanie  

W zależności od rodzaju podłoża zastosowanego do siewu, przesadzanie do doniczek lub wielodoniczek nastąpi po 4-8 tygodniach od siewu. W uprawach pod osłonami najczęściej stosowane są doniczki 9 cm lub wielodoniczki.
Do doniczkowania należy zastosować dobrej jakości standardowe podłoże na bazie torfu. Odczyn pH podłoża stabilizuje się na poziomie 5,5-6,5. Podłoże powinno być wolne od nasion chwastów oraz patogenów w postaci przetrwalnikowej.
W uprawie na kwitnienie jesienne doniczki mogą stać blisko siebie – 90 – 100 roślin/m2. W uprawie na sprzedaż wiosenną rośliny powinny być rozstawione – 60 – 80 roślin/m2.
Po doniczkowaniu rośliny należy podlać prewencyjnie przeciwko chorobom systemu korzeniowego.
Najlepiej zastosować mieszaninę Fongarid 0.05% + Rovral Flo 255 SC 0,2% w ilości 2 l /m2.

Temperatury

Optymalna temperatura po doniczkowaniu wynosi 14-18 °C. Po wytworzeniu odpowiedniego systemu korzeniowego oraz cześci nadziemnej temperaturę można obniżyć do 5-8 °C. W szklarni, przy uprawie z grzaniem technologicznym, często wystarcza temperatura 2-3 °C. Jeśli uprawy zamrażamy na zimę, należy zwrócić uwagę, aby rośliny nie uległy wysuszeniu z powodu mrozów, co często mylone jest z wymarzaniem. W takim typie uprawy wskazane jest dobre podlanie upraw jesienią przed nastaniem stabilnych, silnych mrozów. Dla złagodzenia objawów wysychania można zastosować przykrywanie roślin włókniną. Należy jednak pamiętać, że bardzo ważna w uprawie bratków jest wentylacja. Brak przewietrzania roślin może spowodować wiele chorób grzybowych, na które bratki są szczególnie podatne. Podwyższenie temperatury może przyspieszyć kwitnienie, ale należy to robić ostrożnie. Aby nie dopuścić do wyciągania się roślin, temperatura powinna być dostosowana do warunków świetlnych.

Nawożenie

Bratki powinny być uprawiane w podłożu o niskiej zawartości azotu. Poziom ten jednak musi zapewnić stały wzrost i rozwój roślin zwłaszcza jesienią.
Na początku uprawy rośliny potrzebują więcej fosforu. Przed zimą z każdym podlewaniem należy podać nawóz o zwiększonej zawartości potasu (2 – do 2,5 razy więcej od azotu) z niewielką zawartością azotu i fosforu. Po zimie na rozwój roślin dobrze wpłynie saletra wapniowa w stężeniu 0,1% – 0,2%. Nawożenie wiosenne prowadzi się przy użyciu nawozu wieloskładnikowego o proporcji N:K jak 1:2. EC pożywki na początku 1,5, później może wzrosnąć do 2,2 EC.

Regulatory wzrostu

W wielu przypadkach stosowanie regulatorów nie jest konieczne. Jeżeli spełnione są następujące warunki rośliny powinny zachować swój zwarty pokrój:

  • niski poziom azotu w podłożu
  • nie przelewanie roślin czystą wodą
  • utrzymywanie niskich temperatur (poniżej 8 °C)
  • zapewnienie roślinom jak najwięcej światła
  • uprawa w dużej rozstawie (nie za gęsto)

Jeżeli te warunki nie zostaną spełnione można zastosować regulatory wzrostu, które stymulują:

  • rozkrzewienie roślin
  • ciemniejszy kolor liści
  • pozwolą na uprawę w większym zagęszczeniu bez utraty jakości.

Bratki reagują zarówno na CCC jak i na B-Nine oraz inne regulatory wzrostu. Należy pamiętać, że optymalny efekt działania retardantów można uzyskać w temperaturze powyżej 10 °C.
Najlepszym terminem stosowania regulatorów wzrostu jest okres 2-4 tygodnie po doniczkowaniu (po widocznym wznowieniu wzrostu i rozpoczęciu krzewienia się). Wtedy najlepiej jest zastosować B-NINE w oprysku w stężeniu 0,2-0,4%. Preparat ten powinien być stosowany tylko na początku uprawy, najlepiej jesienią. Można go wówczas stosować naprzemiennie z CCC w postaci oprysku lub podlewania. Po każdym podlaniu roztworem CCC rośliny należy spłukać czystą wodą, pozwalając pobrać roztwór przez korzenie.

Na wiosnę, zaraz po okresie zimy, na pokrój roślin dobrze wpłynie zastosowanie CCC (76%) w stężeniu 0,1-0,3%. Ilość zabiegów zależy od wyglądu roślin.

Praktyczne uwagi dotyczące stosowania retardantów:

  • ilość zabiegów zależy od wyglądu roślin oraz dynamiki ich wzrostu
  • praktycznie powinny wystarczyć 2 zabiegi
  • skuteczniejsze są opryski o mniejszym stężeniu wykonywane częściej, lub podlewanie.
  • terminy zabiegów co 7-10 dni
  • stopniowo należy zwiększać stężenie
  • rośliny powinny być w dobrej kondycji w czasie zabiegu
  • podłoże powinno być wilgotne, aby nie było konieczności podlewania
  • liście powinny być suche
  • opryskiwanie przeprowadzić wieczorem lub bardzo wcześnie rano, najlepiej w dni pochmurne (słońce może wywołać poparzenia na liściach)
  • po pojawieniu się pąków kwiatowych należy zaprzestać stosowania chemicznych regulatorów wzrostu, gdyż wpływają negatywnie na wielkość kwiatów i spowalniają ich rozwój, a nawet mogą powodować zniekształcenia (B-NINE).

Choroby

Bratki są bardzo wrażliwe na infekcje grzybowe. Profilaktycznie zaleca się raz w tygodniu opryskiwanie środkami grzybobójczymi.
Bardzo ważne jest przeprowadzenie profilaktycznych zabiegów na często pojawiającą się chorobę – mączniak rzekomy szczególnie w okresie jesieni.
Szczegółowe informacje na temat zalecanych środków chemicznych podane są w aktualnym Programie Ochrony Roślin.

Najczęściej pojawiające się choroby:

  1. Zgorzel siewek
    Konieczna dezynfekcja podłoża lub siew do podłoża świeżego. Podłoże podlać bezpośrednio po siewie mieszaniną preparatów: Previcur 607 SL 0,15 + Topsin M 70 WP 0,05% zużywając 4 l/m
  2. Antraknoza (Colletotrichum violae-tricoloris)
    Szare plamy z czarnymi punktami; zwalczanie Amistar, Biochicol, Topsin
  3. Plamistość liści (Ramularia)
    Cienkie przezroczyste plamki na liściach. Zwalczanie: Topsin.
  4. Mączniak prawdziwy
    Biały mączysty nalot na liściu. Zwalczanie: Biosept, Nimrod, Saprol.
  5. Mączniak rzekomy (Peronospora violae)
    Na dolnej stronie liścia szarawofioletowy nalot rozwijających się spor, na wierzchniej stronie jasne plamy,zwalczanie: Sandofan Manco, Aliette, Ridomil, Fongarid, Mildex, Bumper (preparat ma też własciwości skarlające)
  6. Mycentrospora acerina
    Plamy na wierzchniej stronie liści w kolorze niebieskoczarnym. Po drugiej stronie liścia plamy są mokre. Infekcja może wystąpić również na korzeniu. Zwalczanie: Kaptan

Szkodniki

Bratki są najczęściej uprawiane w niskiej temperaturze, dlatego szkodniki nie stanowią większego problemu.
Mogą pojawić się następujące szkodniki:

  • Mszyce – Pirimor,
  • Gąsiennice – Nomolt